संदेश

Class11 PROJECT RAIL6/7/2026

झारखण्ड शैक्षिक अनुसंधान एवं प्रशिक्षण परिषद्, राँची (JCERT) PROJECT RAIL REGULAR ASSESSMENT FOR IMPROVED LEARNING विषय : संस्कृत (ऐच्छिक) कक्षा : 11 समय : 1 घंटा पूर्णांक : 20 सामान्य निर्देश इस प्रश्न-पत्र में कुल 12 प्रश्न हैं। सभी प्रश्नों के उत्तर देना अनिवार्य है। प्रश्नों के प्रकार एवं अंक निम्नलिखित हैं— प्रश्न संख्या 1 से 6 : वस्तुनिष्ठ प्रश्न — 6 × 1 = 6 अंक प्रश्न संख्या 7 से 10 : लघु उत्तरीय प्रश्न — 4 × 2 = 8 अंक प्रश्न संख्या 11 से 12 : दीर्घ उत्तरीय प्रश्न — 2 × 3 = 6 अंक प्रश्न संख्या 1 से 6 बहुविकल्पीय प्रकार के हैं। 6 बहुविकल्पीय प्रश्नों में से 2 प्रश्न योग्यता-आधारित हैं। प्रत्येक प्रश्न 1 अंक का है। प्रत्येक प्रश्न के चार विकल्प (A, B, C, D) दिए गए हैं। सही विकल्प का चयन कर उत्तर-पुस्तिका में लिखना है। परीक्षा की समाप्ति से पहले किसी भी परीक्षार्थी को परीक्षा कक्ष से बाहर जाने की अनुमति नहीं होगी। अनुभाग – A (बहुविकल्पीय प्रश्न) (6 × 1 = 6) झारखण्ड शैक्षिक अनुसंधान एवं प्रशिक्षण परिषद्, राँची (JCERT) PROJECT RAIL (Regular Assessment for Improved Learning) विषय : सं...

Class12 PROJECT RAIL7/7/2026

झारखंड शैक्षिक अनुसंधान एवं प्रशिक्षण परिषद्, राँची PROJECT RAIL REGULAR ASSESSMENT FOR IMPROVED LEARNING सत्र : 2026–2027 सामान्य विद्यालय (GENERAL SCHOOL) कक्षा : द्वादश विषय : संस्कृतम् (ऐच्छिक) पूर्णाङ्क : 20 समय : 60 मिनट सामान्य निर्देशाः १. अभ्यर्थिनः यथाशक्ति स्वशब्देषु उत्तरं दद्युः। २. कुलप्रश्नानां संख्या 12 अस्ति। ३. प्रश्न 1 से 6 तक बहुविकल्पीय प्रश्न हैं। प्रत्येक प्रश्न के चार विकल्प हैं। सही विकल्प चुनिए। प्रत्येक प्रश्न 1 अंक का है। ४. प्रश्न 7 से 10 तक अति लघूत्तरीय प्रश्न हैं। प्रत्येक प्रश्न 2 अंक का है। ५. प्रश्न 11 से 12 तक लघूत्तरीय प्रश्न हैं। प्रत्येक प्रश्न 3 अंक का है। खण्ड – क बहुविकल्पीय प्रश्न (6 × 1 = 6) 1. कर्मगौरवम् पाठः कस्मात् ग्रन्थात् संकलितः? (क) श्रीमद्भगवद्गीता (ख) रामायणात् (ग) महाभारतात् (घ) पुराणात् 2. "कर्मण्येवाधिकारस्ते" इति श्लोकांशे कस्य अधिकारस्य चर्चा अस्ति? (क) फलस्य (ख) कर्मणः (ग) धनस्य (घ) योगस्य 3. "फलेषु" इति पदे का विभक्तिः? (क) प्रथमा (ख) सप्तमी (ग) द्वितीया (घ) पञ्चमी 4. "कादम्बरी" कस्य कृतिः अस्ति?...

पाठ-योजना सङ्ख्या - 0४

पाठ-योजना सङ्ख्या - 0४ दिनाङ्कः - ०२-०७-२०२६ पाठकालः - प्रथमः कक्षा - ११ विषयः - संस्कृतम् पाठस्य नाम - परोपकाराय सतां विभूतयः उपविषयः १. पाठ-परिचयः। २. आर्यशूरस्य परिचयः। ३. जातकमालाग्रन्थस्य परिचयः। ४. बोधिसत्त्वस्य परोपकारभावः। ५. शब्दार्थः, हिन्दी-अनुवादः, भावार्थश्च। शिक्षण-उद्देश्याः १. छात्राः पाठस्य परिचयं ज्ञास्यन्ति। २. छात्राः आर्यशूरस्य तथा जातकमालायाः परिचयं प्राप्स्यन्ति। ३. छात्राः कठिनपदानां शब्दार्थान् अवगमिष्यन्ति। ४. छात्राः पाठस्य भावार्थम् अवबोधिष्यन्ति। ५. छात्राः परोपकारस्य, दयायाः तथा सत्यस्य महत्त्वम् अनुभोत्स्यन्ति। पूर्वज्ञान-परीक्षणम् १. परोपकारः किम्? २. जातककथा किमुच्यते? ३. बोधिसत्त्वः कः आसीत्? ४. सत्यस्य महत्त्वं किम्? शिक्षण-सामग्री १. पाठ्यपुस्तकम्। २. श्यामपट्टः। ३. श्वेतलेखनी। ४. चित्राणि। ५. कार्यपत्रिका। शिक्षण-विधिः १. व्याख्यान-विधिः। २. प्रश्नोत्तर-विधिः। ३. वाचन-विधिः। ४. चर्चा-विधिः। ५. सहभागिता-विधिः। शिक्षण-प्रक्रिया प्रस्तावना १. शिक्षकः परोपकारविषये प्रश्नान् पृच्छति। २. छात्राः स्वविचारान् प्रस्तौष्यन्त...

दैनिक शिक्षण गतिविधि-०३

दैनिक शिक्षण गतिविधि-०३ ​ १. पाठ-योजना सङ्ख्या: ०१ २. दिनाङ्कः: ३०-०६-२०२६ ३. पाठकालः: प्रथमः कालः । ४. कक्षा: द्वादशी (१२th) ५. विषयः: संस्कृतम् (पद्यसाहित्यम् - शाश्वती भाग २) ६. पाठस्य नाम: रघुकौत्ससंवादः ७. उपविषयवस्तु: श्लोकसङ्ख्या ०१ तः ०५ पर्यन्तम् (कौत्सस्य आगमनम्, रघुणा कृतं मृन्मयपात्रे आतिथ्यं, कुशलप्रशंसा च) ८. पृष्ठसङ्ख्या: [पाठ्यपुस्तकानुसारम्] ९. एकस्मै पाठाय आवश्यककालांशानां सङ्ख्या: ०१ (४५ निमेषाः) ​ १०. शिक्षकस्य हस्ताक्षरम्:                          ११. प्रधानाध्यापकस्य हस्ताक्षरम्:               १२. अभ्युक्तिः  ​ १. पाठ-योजना सङ्ख्या: ०२ २. दिनाङ्कः: ०१-०७-२०२६ ३. पाठकालः: द्वितीयः कालः (०८:४५ तः ०९:३० वादनपर्यन्तम्) ४. कक्षा: द्वादशी (१२th) ५. विषयः: संस्कृतम् (पद्यसाहित्यम्) ६. पाठस्य नाम: रघुकौत्ससंवादः / कर्मगौरवम् ७. उपविषयवस्तु: श्लोकसङ्ख्या ०६ तः १० पर्यन्तम् (कौत्सस्य हताशा, रघुप्रशंसा, अन्यत्र गमनस्य विचारः, रघोः रोधं च) ८...

पाठयोजना सङ्ख्या - ०३

पाठयोजना सङ्ख्या - ०३ वारः - ___________ तः ___________ पर्यन्तम् दिनाङ्कः - ___________ कक्षा - १२ विषयः - संस्कृतम् पाठः - द्वितीयः - रघुकौत्ससंवादः पुस्तकम् - शाश्वती भागः - २ (जेसीईआरटी/एनसीईआरटी) शिक्षणोद्देश्यानि १. छात्राः महाकवेः कालिदासस्य जीवनपरिचयं रघुवंशमहाकाव्यस्य परिचयं च ज्ञास्यन्ति। २. छात्राः रघोः कौत्सस्य च संवादं सम्यक् अवगमिष्यन्ति। ३. छात्राः गुरुभक्तेः, गुरुदक्षिणायाः, दानशीलतायाः, कर्तव्यपरायणतायाश्च महत्त्वम् अवगमिष्यन्ति। ४. छात्राः पद्यानां शब्दार्थं, अन्वयं, हिन्दीभाषायामर्थं च वक्तुं समर्थाः भविष्यन्ति। ५. छात्राः पाठे प्रयुक्तान् अलङ्कारान् परिचेष्यन्ति। ६. छात्राः पाठाधारितप्रश्नानाम् उत्तराणि लिखितुं समर्थाः भविष्यन्ति। ७. छात्राः पाठात् नैतिकमूल्यानि स्वजीवने धारयितुं प्रेरिताः भविष्यन्ति। पूर्वज्ञानम् १. छात्राः गुरुशिष्यपरम्परायाः सामान्यज्ञानं धारयन्ति। २. छात्राः महाकवेः कालिदासस्य नाम जानन्ति। ३. छात्राः गुरुदक्षिणायाः सामान्यं ज्ञानं धारयन्ति। ४. छात्राः दानस्य परोपकारस्य च महत्त्वं जानन्ति। शिक्षणसामग्री १. पाठ्यपुस्तकम्। २. श्यामपट्टः। ३. श्वेतले...

कक्षा 12 संस्कृत ऐच्छिक मासिक पाठ्यक्रम

झारखंड शैक्षिक अनुसंधान एवं प्रशिक्षण परिषद (JCERT) द्वारा कक्षा 12 संस्कृत ऐच्छिक (Sanskrit Elective - Session 2026-27) के लिए निर्धारित मासिक पाठ्यक्रम (Syllabus Split-up) विवरण निम्नलिखित है:   1. अप्रैल 2026 NCERT अध्याय: शाश्वती (द्वितीयो भागः): प्रथमः पाठः 'विद्यायामृतमश्नुते' (पूर्ण) तथा द्वितीयः पाठः 'रघुकौत्ससंवादः' (आरम्भ)।   उप-विषय/सीमा: पाठ 1 का पठन, उच्चारण, शब्दार्थ, अन्वय, भावग्रहण व प्रश्न-अभ्यास। पाठ 2 का संवाद-प्रसंग, पात्र-परिचय और वाक्य-रचना (प्रारम्भिक भाग)।   व्याकरण व रचनात्मक कार्य: स्वरसंधि (दीर्घ, गुण, यण, अयादि, पूर्वरूप) एवं अभ्यास; अपठित गद्यांश (1) तथा अनुच्छेद/पत्र-ढाँचा (1)।   2. मई 2026 NCERT अध्याय: शाश्वतीः द्वितीयः पाठः 'रघुकौत्ससंवादः' (पूर्ण) तथा तृतीयः पाठः 'बालकौतुकम्' (पूर्ण)।   उप-विषय/सीमा: पाठ 2 का संवाद-वाचन/अभिनय, पद्य/गद्य-आधारित प्रश्न, संदर्भ-प्रसंग व भाव-व्याख्या। पाठ 3 का कथ्य, चरित्र-चित्रण, शब्द-भण्डार व प्रश्न-अभ्यास।   व्याकरण व रचनात्मक कार्य: व्यञ्जनसंधि (श्चुत्व/ष्टुत्व...

कक्षा 11 संस्कृत ऐच्छिक मासिक पाठ्यक्रम

झारखंड शैक्षिक अनुसंधान एवं प्रशिक्षण परिषद (JCERT) द्वारा कक्षा 11 संस्कृत ऐच्छिक (Sanskrit Elective) के लिए निर्धारित मासिक पाठ्यक्रम (सत्र 2026-27) का विवरण नीचे दिया गया है: मासिक पाठ्य-विभाजन (April 2026 - March 2027) 1. अप्रैल, मई एवं जून 2026 शाश्वती (प्रथमः भागः): * पाठ 1: वेदामृतम् पाठ 2: परोपकाराय सतां विभूतयः पाठ 3: मानो हि महतां धनमः संस्कृत-साहित्य-परिचयः: प्रथम अध्याय (संस्कृत भाषा का उद्भव, विकास और वैदिक साहित्य की सामान्य विशेषताएँ)। व्याकरण एवं रचना: अपठित अवबोधन, पत्र/अनुच्छेद लेखन, संधि संबंधी आधारभूत पुनरावृत्ति और श्लोक-पठन का आरम्भ। गतिविधियाँ: संस्कृत संभाषण, श्लोक-पाठ, शब्दरूप/धातुरूप कार्यपत्रक, वैदिक साहित्य पर लघु-प्रस्तुति और पोर्टफोलियो की शुरुआत। 2. जुलाई 2026 शाश्वती (प्रथमः भागः): पाठ 4: सौवर्णशकटिका: पाठ 5: आहारविचार: पाठ 6: सन्ततिप्रबोधनम् व्याकरण एवं रचनात्मक कार्य: संकेताधारित पत्र लेखन, अनुच्छेद-लेखन तथा अनुप्रयुक्त व्याकरण (प्रत्यय, अव्यय, कारक-उपपद परिचय)। गतिविधियाँ: संवाद-पठन, भूमिका-अभिनय (Role-play), पत्र-लेखन अभ्यास और अव्यय-प्रयोग तालिका। 3...